Nếu linh hồn nước Nga có thể chọn chốn dừng chân, hẳn sẽ chọn làng Konstantinovo – ngôi làng nhỏ xinh bên bờ sông Oka của vùng Ryazan, nơi tọa lạc Bảo tàng-di tích quốc gia S. A. Esenin. Đây không chỉ là một tổ hợp các tòa nhà và phòng trưng bày: nơi đây thơm lừng mùi lúa mạch, vang vọng tiếng chuông nhỏ, không khí quyện đầy những vần thơ dịu dàng nhất nước Nga. Chỉ một buổi dạo quanh bảo tàng cũng đủ để lay động trái tim – lúc thì rưng rưng xúc động, lúc lại nở nụ cười hạnh phúc vì thấy mình như lạc giữa tâm hồn thơ ca nước Nga.
Nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng trong chuyến thăm Bảo tàng-di tích quốc gia S. A. Esenin
Khởi đầu: Câu chuyện làng quê ngập tràn ký ức
Ý tưởng tạo nên bảo tàng tưởng niệm nhà thơ Esenin đã nhen nhóm từ giữa thế kỷ trước. Căn nhà gia đình còn giữ được gần như nguyên trạng là viên ngọc đầu tiên của toàn bộ di tích. Từ năm 1965, từng đoàn người yêu thơ từ một vài người lẻ tẻ, đã tăng thành đoàn tàu, xe buýt ghé về Konstantinovo. Cùng thời gian, nơi đây lớn dần thành “thành phố bảo tàng”: bảo tàng văn học bên trong biệt thự xưa của quý bà Kashina – nàng thơ “Anna Snegina”, chuông nhà thờ lại ngân vang, các nhân viên bảo tàng truyền tải trọn vẹn hồn quê – thời nước Nga khi hàng bạch dương cao hơn mái nhà, và thơ ca vang vọng hơn cả quốc ca. Ngày nay, bảo tàng là một trong những quần thể lớn nhất nước Nga, đón hàng chục, hàng trăm nghìn khách Nga và quốc tế mỗi năm.
Các không gian trưng bày – mỗi món đồ là một khổ thơ
Ngôi nhà cha mẹ Esenin
Mọi thứ ở đây vẫn được giữ lại như ngày thơ bé của Esenin: từ tủ buýp-phê chạm trổ, giường gỗ, đến những bản thảo, vở bài tập và cả món đồ chơi ngày xưa của thi sĩ. Từng góc nhỏ như thấm đẫm tâm hồn thơ: sáng ra còn nghe gà gáy, vẫn thoảng hương trà quê bên vườn nhỏ, hệt nguyên bản thế giới đã nuôi dưỡng một tài năng lớn.
Bảo tàng văn học trong biệt thự L. I. Kashina
Biệt thự hai tầng này triển lãm về cả cuộc đời, sự nghiệp và cảm hứng của Esenin: bộ sưu tập bản thảo gốc, thư từ, sách in đầu, tranh chân dung thi sĩ, kỷ vật riêng tư và nhiều câu chuyện về Ai-sê-đô-ra Dân-cân, bạn bè, mối tình say đắm và tình yêu tha thiết với nước Nga.
Trường làng xưa
Tại ngôi trường cũ, khách có thể ngồi thử ở bàn ghế gỗ, chạm vào lọ mực thật, thử viết kiểu “Sergei Esenin” thời bé, tràn đầy cảm giác vừa là học trò, vừa là thi nhân.
Nhà thờ Kazan và nhà giáo sĩ
Nơi đây lưu những kỷ niệm đặc biệt: bố mẹ Esenin từng làm lễ cưới, nhà thơ được rửa tội ở chính đây. Phần trưng bày giải thích rõ: tôn giáo, phong tục, hội hè là nền tảng ươm mầm thi ca Esenin.
Không khí sống động quanh bảo tàng: đây là “không gian của tâm hồn”
Điều tuyệt vời nhất ở Konstantinovo không chỉ là hiện vật – mà chính là cảnh sắc và không khí tràn đầy thi ca. Đi đâu cũng là tuyệt tác tự nhiên: đồng rộng bất tận, rừng xa, sông Oka lặng lẽ, bầu trời xanh, mây trắng…
Chẳng phải đó là nguồn cảm hứng của Esenin trong những câu thơ:
Miền thương yêu.
Con tim mơ về vạt nắng
Như chất vàng úa lặng lẽ đằm sâu…
Muốn thả mình tan biến,
Giữa sắc xanh muôn tiếng gọi đồng quê…
Chính vì thế, ngoài các tour tham quan, bảo tàng còn tổ chức đêm thơ, lễ hội âm nhạc, workshop viết chữ đẹp, làm đồ thủ công, thi đọc thơ, trình diễn trên đồng cỏ, dã ngoại bên sông, múa hát trong trang phục truyền thống… Ngay cả những ngày bình thường, du khách có thể bắt gặp cảnh đọc thơ, trình diễn hoặc picnic giữa bầu trời lồng lộng.
Mỗi con đường sinh thái quanh làng chính là “dòng thơ sống” của nước Nga trong mắt Esenin.
Những huyền thoại và truyền thuyết quanh làng
Người ta tin rằng khuya đến, hồn Esenin lại về thăm vườn cũ, xem bạch dương còn sống không, hương rơm còn hong ngoài gió.
Ngôi nhà cũ của cha mẹ là nơi hành hương của bao người yêu thơ – ai để lại hoa, thơ, nét chữ trên cửa sổ đều được tin rằng sẽ gặp may mắn trên con đường sáng tác.
Có lời đồn, đêm vắng vẫn nghe thấy tiếng gió “thì thầm” thơ Esenin, như: “Shagane, em gái nhẹ nhõm của tôi…”
Lễ hội truyền thống bên sông vẫn tái hiện điệu múa, tiếng hát đã nuôi dưỡng tâm hồn thi sĩ thuở nhỏ.
“Cái nhìn của du khách hiện đại” – Vì sao ai cũng muốn một lần tới đây?
Đất trời tuyệt sắc: Cảnh quan ở Konstantinovo luôn được lên bìa tạp chí du lịch, làm “background” cho Instagramer yêu Nga khắp thế giới.
Không khí nguyên bản: Đặc biệt hiếm nơi nào mà nếp sống, giọng nói, món ăn, hội hè và không gian đầu thế kỷ 20 của làng Nga được giữ tự nhiên và chân thực đến thế.
Tương tác và truyền cảm: Hầu hết hướng dẫn viên đều là nghệ sĩ, nhà thơ hoặc những người “sống cùng thơ”. Họ muốn bạn không chỉ nghe, mà thực sự cảm nhận thơ trong từng câu chuyện, qua giọng kể đầy cảm xúc.
Rất nhiều hoạt động cho mọi lứa tuổi: Từ salon văn học cho tới workshop đồ thủ công, hành trình “theo dấu chân thi sĩ”, lễ hội dân gian – nơi hồi sinh truyền thống làng quê sống động ngay trước mắt.
Quà tặng văn chương, ấn phẩm quý: Tại đây dễ dàng mua sách thơ, postcard, quà lưu niệm thủ công, và… một nhành bạch dương nho nhỏ cho tâm hồn.
Kết: Vì sao nhất định nên đến một lần, dù chỉ là “người qua đường” với thơ?
Bảo tàng-di tích quốc gia S. A. Esenin không chỉ là nơi lưu giữ kỷ vật của một vĩ nhân, mà còn là nơi hội tụ của “tâm hồn Nga”, không gian cho người mộng mơ, người chụp ảnh, người làm nghệ thuật và mọi người muốn tìm lại chất “mộc” của đất và người.
Chính tại đây, bạn sẽ không chỉ nghe về thơ, mà còn sống giữa thơ, sống giữa thiên nhiên thanh bình, đồng quê trong trẻo và cảm nhận thật rõ giá trị của xúc cảm Nga.
Nếu Esenin còn sống, chắc chắn ông sẽ viết tiếp những câu chuyện về quê nhà, về hàng bạch dương vẫn còn, về những tâm hồn phương xa vẫn bồi hồi vì hương lúa, điệu đàn, khung cửa nhỏ ấm áp miền quê.
Hãy đến, và cảm nhận: nơi đây, tâm hồn nước Nga đang sống động từng ngày!
Giữa không gian cổ kính của bến tàu Lieutenant Schmidt ở St. Petersburg, giữa tiếng sóng Neva vỗ nhẹ, một “gã khổng lồ thép” mang ký hiệu S-189 lặng lẽ…